قراردادهای تجاری به زبان انگلیسی: چگونه با یک امضا، میلیون‌ها دلار ضرر نکنیم؟

مقدمه:

تصور کنید ماه‌ها مذاکره کرده‌اید، نمونه فرش فرستاده‌اید و حالا به مرحله نهایی رسیده‌اید. خریدار خارجی یک قرارداد ۱۰ صفحه‌ای جلویتان می‌گذارد. شما کلمات کلی را می‌فهمید، اما چشمتان به کلمه کوچکی مثل "Termination" یا "Arbitration" می‌خورد و ساده از کنارش می‌گذرید. شش ماه بعد، بار شما در گمرک مقصد گیر می‌کند و خریدار با استناد به همان کلمه کوچک، نه تنها پول را نمی‌دهد، بلکه درخواست غرامت می‌کند!

این یک داستان خیالی نیست؛ کابوس بسیاری از صادرکنندگان ایرانی است.

در دنیای تجارت بین‌الملل، به‌ویژه در صنعت فرش و نساجی که گردش مالی بالایی دارد، دانستن "زبان انگلیسی عمومی" کافی نیست. شما باید "زبان حقوقی و قراردادی" را بلد باشید. در این مقاله، به عنوان یک منتور تجارت که سال‌ها درگیر قراردادهای صادراتی بوده‌ام، به شما می‌گویم چرا ندانستن این مهارت، پاشنه آشیل کسب‌وکار شماست و چطور می‌توانید خودتان را مجهز کنید.

چرا مترجم گوگل و دیکشنری کافی نیست؟

بسیاری از مدیران می‌گویند: «متن را در گوگل ترنسلیت می‌زنیم یا به دارالترجمه می‌دهیم.» این بزرگترین اشتباه استراتژیک شماست.

بار حقوقی کلمات (Legal Weight): در انگلیسی عمومی، کلمات "May" و "Shall" شاید شبیه هم باشند، اما در قرارداد، "Shall" یعنی اجبار قانونی و "May" یعنی اختیار. یک اشتباه در همین یک کلمه می‌تواند تعهدات شما را زیر و رو کند.
تخصص صنعت فرش: یک مترجم عمومی نمی‌داند "Color Fastness" (ثبات رنگ) یا "Pile Height Tolerance" (تولرانس ارتفاع خاب) در قرارداد چه اهمیتی دارد. این‌ها را فقط شما که متخصص فرش هستید و به زبان مسلط‌اید، می‌توانید کنترل کنید.
سرعت در مذاکره: وقتی پای میز قرارداد هستید، نمی‌توانید برای هر خط با وکیل تماس بگیرید. شما باید در لحظه بتوانید بندهای خطرناک را تشخیص دهید.

۳ بمب ساعتی در قراردادهای انگلیسی (که باید خنثی کنید)

بیایید چند اصطلاح حیاتی را یاد بگیریم که ندانستن آن‌ها می‌تواند سرمایه شما را به باد دهد:

۱. فورس ماژور (Force Majeure):

معنی: حوادث غیرمترقبه (مثل سیل، زلزله، یا تحریم‌های جدید).
چرا مهم است؟ اگر این بند را درست ننویسید، در صورت بروز مشکل (مثلاً بسته شدن مرزها)، مشتری می‌تواند شما را جریمه کند. شما باید مطمئن شوید که "Sanctions" (تحریم‌ها) به عنوان فورس ماژور در قرارداد ذکر شده است.

۲. فسخ قرارداد (Termination):

معنی: شرایطی که طرفین می‌توانند قرارداد را تمام کنند.
چرا مهم است؟ باید دقت کنید که خریدار نتواند "بدون دلیل" (Without Cause) قرارداد را فسخ کند. عبارت "Termination for convenience" برای فروشنده بسیار خطرناک است.

۳. حل اختلاف (Dispute Resolution / Arbitration):

معنی: اگر دعوایی شد، کجا شکایت کنیم؟
چرا مهم است؟ اگر در قرارداد نوشته شده باشد که دادگاه محل خریدار (مثلاً نیویورک) صالح است، هزینه وکیل و دادگاه برای شما سرسام‌آور خواهد بود. شما باید روی "Arbitration" (داوری) در یک کشور بی‌طرف توافق کنید.

نقش انگلیسی در قراردادهای اختصاصی فرش

در صنعت ما، قرارداد فقط مسائل حقوقی نیست؛ بلکه تضمین کیفیت است. شما باید بتوانید مشخصات فنی را دقیق به انگلیسی بنویسید تا بعداً مشتری نتواند ادعای خسارت کند:

تولرانس (Tolerance): همیشه باید ذکر کنید که مثلاً "Size tolerance is +/- 2%". اگر این را ننویسید و فرش شما ۱ سانتی‌متر کوچکتر باشد، مشتری می‌تواند کل بار را مرجوع کند!
شرایط تحویل (Incoterms): تفاوت بین FOB (تحویل روی عرشه) و CIF (تحویل در مقصد با بیمه) یعنی هزاران دلار تفاوت در هزینه حمل و ریسک. (برای مطالعه بیشتر درباره اینکوترمزها و نقش زبان انگلیسی در لجستیک، پیشنهاد می‌کنم )مقاله جعبه ابزار مذاکره در نمایشگاه( را حتماً مرور کنید.

جمع‌بندی: خلاصه نکات برای مدیران هوشمند (Conclusion)

اگر فرصت نکردید کل متن را بخوانید، این چک‌لیست نهایی برای شماست:

زبان قرارداد، زبان عمومی نیست: کلماتی مثل Shall و May سرنوشت‌ساز هستند؛ به دانش عمومی اعتماد نکنید.
تخصص صنعت فرش حیاتی است: اصطلاحات فنی فرش (تراکم، شانه، جنس نخ) باید دقیق و با ذکر "تولرانس" در قرارداد بیاید.
بندهای خطرناک را بشناسید: روی بندهای "فورس ماژور"، "فسخ" و "حل اختلاف" حساس باشید و کلمه به کلمه آن‌ها را چک کنید.
سرمایه‌گذاری روی آموزش: هزینه یادگیری اصول قرارداد نویسی انگلیسی، حتی از هزینه "یک ساعت" مشاوره با وکیل بین‌المللی کمتر است، اما شما را برای یک عمر بیمه می‌کند.